DIR Floortime

DIR Floortime Tekniği, otizm spektrum bozukluğu, gelişimsel gerilikler, Down sendromu, gecikmiş konuşma, dikkat, duygusal ve dürtüsel  bir dizi gelişimsel zorluk şikayeti ile başvuran çocuklara yardım etmek için bu alanda uluslararası sertifika program ve eğitiminden geçmiş özel eğitim öğretmeni, çocuk gelişimi uzmanı, psikolog ya da psikolojik danışmanlar tarafından giderek daha fazla kullanılmakta olan kanıta dayalı bir yaklaşımdır.

Çocuk psikiyatristi Dr. Stanley Greenspan’ın uzun yıllar sürdürdüğü çalışmalarından yola çıkarak, Dr. Serena Wieder ile birlikte geliştirmiş olduğu ilişki temelli bir modeldir. Alandaki uzmanların gelişimsel sınırlılıkları olan çocuklar için sosyal, duygusal gelişim basamaklarının değerlendirilmesi,  ve sonrasında bu gelişim basamaklarında ilerlemeyi sağlamak için gerekli müdahale programını içermektedir.

''DIR'' Modeli

Dr. Greenspan tarafından geliştirilmiş 6 tane fonksiyonel – duygusal gelişim basamağı (FEDL) bulunur. Çocuğun bilişsel ve duygusal gelişimini tanımak ve değerlendirmek için çocuğun takvim yaşına bakılmaksızın hangi gelişim düzeyinde olduğu belirlememiz ve bu düzeye göre bir eğitimsel yaklaşım planlamamıza olanak sağlar.

Regülasyon ve Ortak Dikkat: Bu basamakta çocuğun sakinliğini bir çok değişken altında koruyabilmesi ve sürdürebilmesi hedeflenir. Sakinliğini koruyamıyorsa; buna neden olan etmenler değerlendirilir. Duyusal ya da duygusal uyaranlara karşı çocuğun regülasyonunun artması hedeflenir. Ortak dikkatte ise; çocuğun dikkatini kişiye ne oranda verdiği, nesneden kişiye dikkatini ne oranda değiştirebildiği değerlendirilir. Dikkatini nesneden çok kişiye verebilmesi ve karşılıklı etkileşimin kesintisiz sürdürebilmesi hedeflenir.

Başkalarıyla İlişki Kurmak ve Birliktelik Sağlamak: Çocuk ile yetişkinin birbirleri ile güvenli bir bağ kurma sürecidir. Çocuğun karşısındaki ile ortak ilgi kurabilme ve sürdürebilme becerisini kapsar. Örneğin; gülümsemenin başlatılması ve sürdürülmesi.

İki Yönlü İletişim: Jest, mimik, duygulanım, beden hareketleri ile iletişim başlatma ya da başlatılan iletişime cevap verme sürecidir. Duygusal ve sosyal mesaj içeren her türlü iletişim sinyallerini organize edebilme becerisidir.

Problem Çözme: İletişim döngüsünün karşılıklı başlatılıp bitirilmesidir. Amaca yönelik ve niyet içeren sürekli bir etkileşim sağlanan süreçtir. Muhakeme ve problem çözme becerisinin geliştiği iletişimin iki yönlü ve belli bir düşünce doğrultusunda davranışları organize etmeyi içerir.

Yaratıcılığını Kullanabilmek ve düşünceleri (sembolleri) kullanarak ihtiyaçları oyuna yansıtabilme sürecidir. Çocuk bu dönemde hayal ya da gerçek olayları sembolize ederek ‘mış gibi’ oyunlar oynamaya başlar karşısındaki kişi ile sembolik ve yaratıcı oyun oynamak ve düşünceler arasında köprü kurarak ilişkilendirme yapar.

Mantıklı Düşünce Geliştirme: Düşünceler arası köprü kurabilmek mantık çerçevesinde düşünebilme ve oyun içerisinde gerçekçi olmasa da mantık ve duygu içeren bağlantıların olduğu dönemdir.

Fizyolojik, nörolojik, psikolojik gelişim ile motor, iletişim, duyusal işlemleme farklılıkları çocuğun bireysel özelliklerini belirler. Çocuğun biyolojik olarak çevresinden ve kendi bedeninden gelen uyaranları nasıl işlediği ve nasıl tepki verdiği ile ilgilidir. İşitme, dokunma, görme, vestibüler, propriosepsiyon duyularına nasıl tepkiler verdiği, praksis becerileri ele alınır.

Çocukla kurulacak ilişkinin özellikle çocuğun gelişim seviyesine uygun, sıcak ve güven içermesi gerekir. Bu yaklaşım çocuğun deneyimlerini organize etmesine yardım eder, sosyal ve duygusal gelişimini destekleyecek temeli oluşturur. Temel gereklilik, sizin ve çocuğunuzun bu anlardan zevk almanızdır!

DIR Floortime Terapisi

Floortime oyunu bir terapi aracı olarak kullanarak çocuğun duygularını anlamlandırıp ifade edebildiği karşılıklı ilişkiye ve yerde oyun adı verilen yönteme denir. Floortime terapisi sırasında terapist çocuğun liderliğini takip eder, ona katılır, gelişimsel olarak çocuğu izler, oyun içerisinde ortak ilgi sağlar, karşılıklı iletişim zinciri oluşturur ve sürdürür. Çocuğun bireysel farklılıkları göz önünde bulundurularak içinde bulunduğu gelişim basamağının özelliğine göre sıcak, duygu ve güven içeren bir etkileşim ortamı sağlar. Belirlenmiş hedefe ulaşmak için çocuğu bir üst gelişim seviyesine taşıyarak,  iletişimi geliştirmek terapinin esas amacıdır.

Gelişimsel, ilişki temelli ve bireysel bir müdahale yöntemi olan “Floortime” çocuktaki sosyal duygusal alandaki sınırlılıkların ortadan kaldırılmasını desteklerken bilişsel gelişimine katkı yapar. Böylece iletişim problemlerinin aşılmasına yardımcı olur.

Floortime Modelinde Çocuğun Değerlendirilmesi

  1. Aile ve çocuğun bakımını üstlenen diğer kişilerle yapılan ayrıntılı görüşme ile çocuğun doğumundan itibaren gelişim seyri hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olunur. Anne baba ve çocuk arasında ki etkileşim gözlemlenir.
  2. İşlevsel bir değerlendirme yapılarak çocuğun yaşına uygun gelişim özellikleri gösterip göstermediği, çocuğun bulunduğu ortama gösterdiği uyum, anne baba ve diğer bireylere etkileşim ve iletişimi, oyuncaklarla nasıl oyun oynadığı, materyal ve objelerle olan ilişkisi değerlendirilir ve sosyal duygusal performansı incelenir.
  3. Çocuk hangi yaşta olursa olsun duygusal gelişim basamakları içinde 0-3 ay düzeyinden itibaren hangi düzeyde nasıl bir performans gösterdiği gözlemlenerek bu basamaklardaki gelişim performansını nelerin etkilediği ve sınırlılıkları saptanır.
  4. Ses hareket dokunma ve düşünceleri sıralama kapasitesi, duyusal hassasiyetleri gibi bireysel farklılıkları göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılır. Çevresinden gelen uyaranları nasıl işlediği, aldığı bilgiyi nasıl değerlendirdiği, regülasyon düzeyi ve tepkileri gözlemlenerek genel gelişim profili oluşturulur.
  5. Dili iletişim aracı olarak ne düzeyde kullandığı, iletişim, dil ve konuşma becerileri değerlendirilir. Sözel olmayan iletişimi, duygularını ifade etme biçimi, karşılıklı duygulanım tepkilerine bakılır.
  6. Bu doğrultuda çocuğa uygun hedef ve stratejiler belirlenerek terapiye uygun çevre düzenlemesi yapılır.

DIR Floortime Modeli kimler için kullanılabilir ?

  • Yaygın Gelişimsel Bozukluklar, Otizm Spektrumu
  • Genel Gelişim Gerilikleri
  • Öğrenme ve Dikkat ile ilgili zorluklar
  • İletişim ve Dil ile ilgili zorluklar
  • Down sendromu

Floortime Terapisti:

Floortime modelini uygulayan terapist psikolog, psikolojik danışman, dil ve konuşma terapisti, özel eğitimci, çocuk gelişimi uzmanı gibi farklı meslek gruplarından olabilir ancak ICDL tarafından verilen eğitimlere katılarak uygulayıcı olma yeterliliğini elde etmiş bir meslek çalışanı olmalıdır.

Çocuğun değerlendirilmesinde bireysel farklılıklar son derece önemlidir ve program bu bireysel farklılıklar üzerinde şekillenir. DIR Floortime AFEKT denen duygulanım ve heyecan içeren karşılıklı etkileşimin çocuğun gelişimindeki önemini vurgulayarak ve OYUNU terapi aracı olarak kullanarak ilerlemeyi hedefleyen bir yaklaşımdır.